ΤΟΠΙΚΟΝ ΛΕΞΙΚΟΝ
Προσπάθεια να καταγραφούν οι τοπικές λέξεις και εκφράσεις στο www.pentalofos.com το οποίο και φιλοξενεί το πρώτο λεξικό τοπικών εννοιών, και των ερμηνειών τους. Φιλοδοξία είναι να πλουτίσει το μικρό αυτό λεξικό και να αποδείξει αφετέρου πόσο ζωντανή είναι η ντόπια ομιλία μας, αφού χρησιμοποιείται κατά κόρον και από τους νέους ανθρώπους του Χωριού μας (και μεγαλύτερους) σε συζητήσεις και αναφορές στο διαδίκτυο. Ένα λεξικό χρήσιμο για κάθε φοιτητή, σπουδαστή, επισκέπτη, αυτού του Χωριού, που θα τον βοηθήσει κατά τον καλύτερο τρόπο να κατανοήσει τους κατοίκους της περιοχής.
Στράτος Μπίκας
α |
|
|
α! α! α! |
ναι! ναι! ναι! |
|
ααα; |
τι είπατε; |
|
αααααααα |
σωστά ή κατάλαβα |
|
αγάλια-αγάλια |
σιγά-σιγά |
|
ακορμένομαι |
ακούω με προσοχή |
|
αλάργα |
μακριά, περίμενε |
|
αλσίβα |
απορρυπαντικό του παλιού καιρού φτιαγμένο από στάχτη |
|
αλυχτάω |
γαυγίζω |
|
αλώντσα |
αλώνισα |
|
αμόλτσα |
άφησα |
|
άμπνασόμπ ου διάουλους |
άντε που να σου μπει ο διάολος |
|
αναμέρα |
κάνε άκρη |
|
αντάρα |
ομίχλη, θολούρα |
|
αντικιαστά |
στα τυφλά |
|
αντράλα, χαρβαλασιό |
φασαρία |
|
αντραποδίθκα, περδικλώθκα |
σκόνταψα |
|
απάν - απκάτ - σιακεί - σιαπάν |
δήλωση κατεύθυνσης |
|
απθώνω |
αφήνω κάτι κάπου |
|
απίδσα |
πήδηξα (απήδσα μσουρανίς = σηκώθηκα στον αέρα) |
|
απίστουμα |
μπρούμυτα |
|
αποκουντριασμένους |
αποχαυνωμένος |
|
αποσβολώθκα |
μου πετάχτηκαν τα μάτια έξω |
|
απόστασα |
κουράστηκα |
|
απουμόθκα |
πνίγηκα |
|
απστόμσε |
αναποδογύρισε |
|
αρίδα |
πόδι |
|
ασβισταριά |
λάκκος που σβήνουμε ασβέστη |
|
ασκένουμει |
σιχαίνομαι |
|
αστόησα |
ξέχασα |
|
αύλακας |
αυλάκι, ρυάκι |
|
αφσκιά |
ασχήμια! |
|
αχαΐρευτος |
ανεπρόκοπος |
|
αχαμνός |
ο αδύνατος |
β |
|
|
βάβου |
γιαγιά |
|
βαζόγαλο |
το μεταλλικό κουτί από γάλα |
|
βαλάντωσα (στο κλάμα) |
έκλαψα πάρα πολύ |
|
βαρβάτμα |
ζευγάρωμα ζώων |
|
βαρκό |
ακαλλιέργητο χωράφι γεμάτο νερό που βουλιάζει |
|
βατσνιά |
αγκάθια - πουρνάρια |
|
βαφτζμένου |
βαπτισμένο |
|
βέλαξα (απ'τον πόνο) |
φώναξα δυνατά ή πόνεσα πολύ |
|
βζένου |
θηλάζω |
|
βιλέντζα |
μάλλινο σκέπασμα |
|
βίτσα |
βέργα |
|
βούζα (η) |
κοιλιά φουσκωμένη - βατράχι μεγάλο |
γ |
|
|
γαλατόπτα |
πίττα από γάλα |
|
γατσούλι |
γατάκι |
|
γέρεψα |
γιατρεύτηκα, έγινα καλά - έγινα γερός |
|
γιάκ |
άκουσε (για άκουσε) |
|
γίνγκει |
αόριστος του γίνομαι |
|
γιόμσμα |
γέμισμα |
|
γκαβώθκα |
τυφλώθηκα |
|
γκάνιαξα |
πείνασα, δίψασα |
|
γκιγούμ |
μεταλλικό δοχείο |
|
γκισέμ |
τράγος |
|
γκλιορεύω |
είμαι ξαπλωμένος στο κρεβάτι, πριν με πάρει ο ύπνος |
|
γλίνα |
γεωσκόληκας |
|
γούπατο |
εσοχή |
|
γουργουλεύω |
ανακατεύω |
|
γούρμασε |
ωρίμασε |
|
γραδώνω |
στριμώχνω, αγκιστρώνω, σκαλώνω , μπλέκομαι |
|
γύκος |
σωρός από στρώματα |
δ |
|
|
δαμάλι |
ταύρος |
|
δαυλί |
δαύλος |
|
δαχλίδ |
δαχτυλίδι |
|
δίματ |
δεμάτι |
|
δρασκέλατο |
πήδατο, πηδηξέ το |
|
δριμόνι |
κόσκινο |
ε |
|
|
έντισα |
έμπλεξα |
|
έρμου |
έρημο |
ζ |
|
|
ζα |
ζώα |
|
ζαβλακώθκα |
νύσταξα ή δεν ξέρω που είμαι |
|
ζαβώνω |
στραβώνω |
|
ζαλοκνιέμαι |
ζαλίζομαι, κουνιέμαι |
|
ζαργκόθκα |
μεταφέρω κάτι στην πλάτη (συνήθως ξύλα) |
|
ζαρκό |
γυμνό |
|
ζάφτω |
πέφτω ή πίνω |
|
ζβάου |
σβήνω |
|
ζγουρ |
ζυγούρι |
|
ζγώνω |
πλησιάζω |
|
ζίβα |
σβήσε (ζίβα τ'φεξ = σβήσε το φως) |
|
ζλάπ |
το ζώο γενικώς, ο ατίθασος άνθρωπος |
|
ζμι |
ζουμί |
|
ζμπάω |
βάζω - πιέζω |
|
ζμώνου |
ζυμώνω |
θ |
|
|
θειά |
θεία |
|
θέρσα |
θέρισα |
|
θκομ |
δικό μου |
|
θλιά |
θηλιά |
ι |
|
|
ιπρουχτές |
προχθές |
|
ιψές |
χθες |
κ |
|
|
κακαβάνι |
τσίγκινα άδεια κουτάκια, βάζα ή υποδηλώνει φθορά (το έκανες κακαβάνι το αυτοκίνητο) |
|
καλιγκότς |
κάποιος κουβαλάει κάποιον στην πλάτη του |
|
καλιγώνου |
πεταλώνω |
|
καλογιάννος |
μικρό πουλάκι |
|
καλόηρους |
καλόγερος |
|
καμτσίκ |
μαστίγιο |
|
καμώνου |
οργώνω |
|
καρδάρα |
μεταλλικός κουβάς για το γάλα |
|
καρκαλοϊόται |
κακαρίζει (η κότα) |
|
καρκαλοϊτό |
ανακοίνωση νέου αυγού από την κότα |
|
καρκαμπίλα |
ήλιος καυτός |
|
καρκόθκα |
πνίγηκα |
|
κάρνα |
κάρβουνα |
|
καρυδώνω |
πνίγω (θα τ'καρυδώσω) |
|
καταϊ |
κάτω |
|
καταψιά |
γουλιά ή μπουκιά |
|
κάτσε |
κάθισε |
|
κατσούλα |
η κουκούλα από πανωφόρι |
|
καψαλίσκα |
κάηκα, καψαλίστηκα |
|
κένωσε |
σερβίρισε (κένωσε το φαϊ = σερβίρισε το φαγητό) |
|
κίθι |
κατά 'κεί (κίθι πήγαν = κατά εκεί πήγανε) |
|
κιό |
αφού (κιό δεν έχω φράγκο) |
|
κιότευω |
δειλιάζω, φοβάμαι (κιότεψα = δείλιασα, φοβήθηκα) |
|
κλάθκα |
κουλάθηκα |
|
κλαμπάνισμα |
παράγω θόρυβο για να τρομάξω τα ψάρια |
|
κλαπατσίμπανα |
όργανα, ορχήστρα |
|
κλιορεύομαι |
κοιμάμαι |
|
κλιτσινάρ |