Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΜΑΣ

ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ

 

 

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Σε μεγάλη μαρμάρινη πλάκα στην είσοδο του Ναού είναιχαραγμένο το χρονικό,
η ιστορία της:
Ούτος
ο ιερός και πάνσεπτος Ναός τηςθείας Μεταμορφώσεως του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος
ημών Ιησού Χριστού
θεμελιωθείς
μεν εν ετει 1928 Αρχιερατούντος
Κυρού Κωνσταντίνου και Ιερατεύοντος του εν
μακάρια τη λήξει Π' Παναγιώτου Λαλαπάνου
τελειωθείς
δε σύν θεώ Αγίω έν μηνί Μαρτίω του έτους
της οικονομίας 1954 Ίερατούντος Κυρού Ιεροθέου
Ιερατεύοντος του Π' Αθανασίου Πετρονικολού
και του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ.κ. Θεοκλήτου
τελέσαντος έν αυτώ κατ ' Οκτώβριον του 1968
την πρώτην θείαν αρχιερατικήν λειτουργίαν
ανηγέρθη
δι' ευσεβών εισφορών κόπων τε και μόχθων
των τη κώμη ταύτη οικούντων δούλων του Θεου
και των έν τη ξένη βιούντων φιλοχρίστων Πενταλοφιτών
ευξαμένων υπέρ εαυτών σωτηρίας
οίσπερ
συν τοις τεχνίταις καί πάσι τοις κεκοπιακόσιν
εν τω θεαρέστω τούτω έργω παράσχοις
ο εν Θαβώρ πηγάσας φωτισμόν ταις ψυχαίς
Χριστός λύτρον αμπλακημάτων εις αντάμειψιν
Την Έκκλησίαν Σου Χριστέ
εθεμελίωσας επί πέτραν της πίστεως,
διό ασάλευτος διαμένει εις τον αιώνα.
Θυμάμαι την παλιά εκκλησούλα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. την Αγία Σωτήρα, όπως τη λέγαμε. Ήταν πολύ μικρή. Είχε χτιστεί ποιος ξέρει πότε... Την είχαν μεγαλώσει και δεύτερη φορά στα 1875, όπως έδειχνε μια πλάκα πάνω απ' την κυρία είσοδο. Στα 1928 θεμελιώθηκε απ' τους πατεράδες μας η καινούργια γύρω στην παλιά, που εξακολούθησε να λειτουργεί για μερικά χρόνια, ώσπου ολοκληρώθηκε η νέα. Τότε κατεδάφισαν την παλιά κι άρχισαν να ευπρεπίζουν την καινούργια, που χάρη στην ολόθυμη και συγκινητική ενίσχυση των χωριανών με παντοίες και πλούσιες εισφορές, τελειοποιήθηκε και άρχισε να λειτουργεί απ' τα 1954 και επίσημα απ' τα 1968. Σήμερα, όπως υψώνεται στην κορυφή του κυριότερου λόφου του χωριού ωραία και μεγαλοπρεπής, φαίνεται πραγματικός οίκος Θεού. Εδώ πρέπει να γίνει λόγος και να εξαρθεί το τι μπορεί να γίνει, όταν οι κάτοικοι ενός χωριού μονιασμένοι αποφασίσουν και θελήσουν! Η ολοκλήρωση ενός έργου, όπως αυτό, που οι θεμελιωτές του το ονειρεύτηκαν μεγάλο, ήτανε φυσικό να δημιουργεί σκέψεις και να γεννά φόβους ότι θα απαιτούσε και πολύν χρόνο, άλλα και τεράστια δαπάνη, που δεν θα κατάφερναν να σηκώσουν οι κάτοικοι του χωριού... Μικροί όμως και μεγάλοι, άντρες και γυναίκες, φτωχοί και εύποροι έδωσαν περισσότερα από όσα μπορούσαν: χρήματα και είδη και προσωπική εργασία και με συντονιστή τον Εφημέριο Αθανάσιο Αλεξ. Πετρονικολό κατάφεραν να νικήσουν! Και νίκησαν μεγάλη νίκη και κατάφεραν ένα άθλο χωρίς να λυγίσουν, χωρίς να δειλιάσουν ως το τέλος. Ο Ναός της Πενταλόφου τώρα, διακοσμημένος εσωτερικά χωρίς να λείπει τίποτα, έγινε με τη βοήθεια των χωριανών, άλλα και άλλων ξένων που τους ξεσήκωσε ο Εφημέριος, ένας Ναός που δεν έχει τον όμοιο του. Εμείς που, όταν ήμασταν μικροί, είχαμε τη μικρή Εκκλησούλα και στις μεγάλες γιορτές στριμωχνόμασταν για να χωρέσουμε, μπορεί τώρα να ... νοσταλγούμε, μα κάνουμε τη σύγκριση και νιώθουμε πόσο χρειαζότανε η νέα και ευρύχωρη και ωραία για τον πληθυσμό τού χωριού, που σιγά - σιγά μεγάλωσε και ευλογούμε το ζήλο όλων εκείνων που έδωσαν και δούλεψαν και μόχθησαν...
Στην παλιά Εκκλησούλα με τα πυκνά γύρω - γύρω στασίδια, που κάθονταν σαν σε θρόνους οι πατεράδες μας θυμάμαι... τον γυναικωνίτη πίσω... και κάτω απ' αυτόν τη μεγάλη εξέδρα, το παγκάρι των Επιτρόπων, τα μεγάλα μπρούτζινα μανουάλια... τον μεγαλοπρεπή άμβωνα... το μικρό Ιερό Βήμα, από όπου έβγαινε και ευλογούσε ο γέροντας Παπα -Λαλαπάνος... τις μεγάλες εικόνες τού Τέμπλου, που έτσι ψηλά όπως ήσαν δεν τις φτάναμε και χρειαζότανε να μας βοηθήσουν οι μανάδες μας για να ασπαστούμε: τον Παντοκράτορα, την Παναγία, τον Άη Γιάννη, τις εικόνες με το βλέμμα εκείνο που μας παρακολουθούσε όπου κι αν στεκόμαστε γεμάτο καλοσύνη και προστασία. Και ας το εξομολογηθώ εδώ τώρα κι ας μη θεωρηθεί ασέβεια... Αυτές τις εικόνες, έτσι που τις βλέπω τώρα ανηρτημένες στους τοίχους της Νέας Εκκλησίας, τις αισθάνομαι σαν πιο ωραίες... ώστε να μη με συγκινούν οι καινούργιες, που έχουν πάρει τη θέση των παλαιών! Θυμάμαι τα δυό μικρά ψαλτήρια, από όπου έψελναν κατά καιρούς ιεροψάλτες (σαν να τους βλέπω...) πρακτικοί: Χρίστος Ζαγγανάς, Σπύρος και Γιάννης Καπώνης (αυτοί οι δυό ήξεραν και λίγη βυζαντινή μουσική...), Θανασούλας Κουτρούλης (αυτός δεν έλεγε τίποτες άλλο παρά τον Απόστολο), Μάκιας Τσορβατζής, Χρίστος Καταπόδης (επί χρόνια αριστερός ψάλτης και σήμερα ακόμα), ο Δημοσθένης Καπώνης, επί αρκετά χρόνια ψάλτης, που απέδιδε με καταπληκτική πιστότητα και ακρίβεια συνθέσεις ιεροψαλτών, που έφτανε να τις είχε ακούσει μια έστω φορά για να τις αποτυπώσει και να τις αποδώσει πρακτικά (αφού δεν ήξερε μουσική), μουσικοί: Κώτσος Γιαννόπουλος, Σπύρος Παπασωτήρης, Νίκος Τσορβαντζής με τη θαυμάσια φωνή, που όταν έψελνε το Άξιον εστίν πλαγίου Δ' ήχου του Γ. Κανελίδου μας συγκλόνιζε... ο μουσικός και συνθέτης και θαυμάσιος άνθρωπος Γιώργος Μουσουλής και ο μουσικοδιδάσκαλος και συνθέτης Νικόλαος Τσιμπούκης με μια φωνή καταπληκτική, που ερχότανε απ' τον Αστακό συχνά στο χωριό και έψελνε, ο Κλεώπας Αλεξ. Πετρονικολός και άλλοι ξένοι: Αντώνης Λεονάρδος, Γιάννης Καππές, Γιώργος Καππές, Νώντας Λαδάς, Γιάννης Φραγκαναστάσης, Μάκος Φραγκαναστάσης, Μήτσος Μπλαχούρης, Γρηγόρης Γαρδέλης, Θανάσης Δαμιανός, Γιάννης Μπερερής και άλλοι... Σ' αυτούς θα μπορούσα να βάλω και τον εαυτό μου, αφού δεν ήμουνα μόνιμος κάτοικος Πενταλόφου. Εδώ θα ήθελα να πω λίγα λόγια για τον Κλεώπα. Όσα χρόνια ήτανε στην Πεντάλοφο ψάλτης, σπάνια επαναλάβαινε τα ίδια! Πάντα και κάτι καινούργιο, κάποια καινούργια σύνθεση, μάθημα όπως λένε οι ιεροψάλτες τις μουσικές συνθέσεις. Δεν υπάρχει Χερουβικό, Άξιον εστίν η Μεγαλυνάριο, Κοινωνικό, Δοξολογία, Τρισάγιο, Καλοφωνικός Ειρμός απ' τις συνθέσεις μεγάλων Ιεροψαλτών Ανθίμου, Τσιμπούκη, Μισαηλίδου, Νικολάου Σμύρνης, Φωκαέως, Δανιήλ, Κεσσανιέως, Ιακώβου, Ραιδεστηνού, Βιολάκη, Γρηγορίου, Πέτρου Πελοποννησίου, Παπανικολάου, Μανουήλ, Βυζαντίου, Χουρμουζίου και άλλων, που ήσαν άγνωστοι σε μάς ως τότε, που να μην το έψαλε. Λειτουργίες μέσα στη μικρούλα Εκκλησία μας μεγαλοπρεπείς, λαμπρές σαν πατριαρχικές! Κοντά στον Κλεώπα βοηθοί εμείς και άλλοι απ' τα γύρω χωριά, που τους δίδασκε βυζαντινή μουσική δωρεάν, όπως δωρεάν διδάχτηκε τη μουσική και την ψαλτική ο ίδιος απ' τον αείμνηστο Τσιμπούκη, που αγαπούσε το χωριό μας και το επισκεφτότανε ταχτικά και λάμπρυνε τόσες φορές τις γιορτές μας και που πέθανε στα 1943 σ' αυτό σε ηλικία 85 χρονών... Μια λαμπρή περίοδος για την Εκκλησία της Πενταλόφου, που τη συνεχίζει τώρα ο γιος τού Κλεώπα Αλέξης, άριστος μουσικός και με φωνή θαυμάσια!
Κ' εδώ δυό λόγια για έναν αφανή εργάτη της 'Εκκλησίας: τον Γεράσιμο Φ. Κουλουρή. Χρόνια και χρόνια ο Μάκιας Κουλουρής την υπηρέτησε αμισθί. Μια καταπληκτική κατάρτιση στην τυπική διάταξη για όποια λειτουργία και την πιο δύσκολη ακόμα από άποψη τυπικής διαδικασίας.
Ένα άγραφο και ζωντανό ημερολόγιο, σαν αυτό που εκδίδει κάθε χρόνο  η   Εκκλησία της  Ελλάδος και  προβλέπει  όλες τις  περίπλοκες τυπικές περιπτώσεις και που συμβουλεύονται τώρα οι Ιεροψάλτες. Ένας ιδεώδης τυπικάριος, πολύτιμος σύμβουλος των Ιεροψαλτών του χωριού! Ιερείς  Εφημέριοι του Ναού μας κατά καιρούς: Νικόλαος Μυτιλήνης - Παπανικολάου, γλυκόφωνος και άγιος κληρικός (1866 - 1897), Π. Σαλονίτης, Ευθ. Στέργιου, Παναγιώτης Λαλαπάνος, κάπου 40 χρόνια εφημέριος (1902-43), Αθανάσιος Αλεξ. Πετρονικολός, ο σημερινός (από το 1946).

ΛΙΓΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Ι. ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ
Το Μεσολόγγι και η περιοχή του άνηκε εκκλησιαστικώς στην Αρχιεπισκοπή Άρτης και Ναυπάκτου ως το 1833. Τότε με Διάταγμα της 20 Νοεμβρίου ιδρύθηκε η Αρχιεπισκοπή Ακαρνανίας και Αιτωλίας με έδρα το Μεσολόγγι, που περιέλαβε τις Επαρχίες Ακαρνανίας, Μεσολογγίου, Ναυπακτίας και Αγρινίου. Πολύ αργότερα οι Επαρχίες Ναυπακτίας και Ευρυτανίας αποτέλεσαν ιδιαίτερη Επισκοπή.
Οι κατά καιρούς Μητροπολίτες: Πορφύριος 1833-37, Ιερόθεος 1838-47, Θεόφιλος 1847-62, Γεράσιμος 1862-66, Παρθένιος 1892-1914, Κωνσταντίνος 1922-1934, Ιερόθεος 1934-1961, Θεόκλητος 1966


                                            "Απόσπασμα από το βιβλίο του Κωστα Αλεξ. Πετρονικολού Ποδολοβίτσα-Πεντάλοφος"

                                                                                                                                                                Στράτος Μπίκας